Wanneer inzicht niet meer volstaat

Je stelt nog een rake vraag. De coachee denkt even na.

En ergens voel je het: dit gesprek zit vast in het hoofd. Niet omdat er te weinig inzicht is. Maar omdat het lichaam nog in een andere realiteit leeft.

Het moment waarop coaching trager wordt

Vorige week zat een klant tegenover mij die zei Ik weet eigenlijk al wat ik moet doen. Ook zij kon haar patroon helder uitleggen. 10/10 voor de uitleg.  Ze wist zelfs welke keuze ze wilde maken. En toch herhaalde hetgeen ze ‘begreep’ zich steeds opnieuw.

Terwijl ze sprak over haar werk, zag ik haar adem versnellen. Haar schouders trokken licht omhoog. Ik spiegelde dat.

Er viel een stilte. Na een lange uitademing zei ze: Mijn lichaam is eigenlijk al lang moe.

Het was geen groot inzicht maar het was wel het moment waarop het gesprek veranderde. Het moment waarop het lichaam mee mocht spreken. En vanaf daar begint voor mij vaak het echte werk als embodied coach.

Waar klassieke coaching soms stopt 

Veel coaching is gebouwd op reflectie. We onderzoeken overtuigingen. We analyseren patronen. We formuleren doelen. En vaak werkt dat ook.

In essentie vertrekt embodied coachen vanuit een eenvoudig inzicht: ons lichaam denkt, voelt en leert mee.

Sommige reacties op coachingsvragen liggen niet alleen opgeslagen in gedachten. Ze zitten ook in het zenuwstelsel. In ademhaling. In spierspanning. In automatische (onbewuste) beschermingsreacties.

Wat embodied coachen werkelijk betekent: het lichaam als bron van informatie én van de beweging

Embodied coachen vertrekt vanuit een eenvoudig maar diep inzicht:
The body isn’t just part of the problem. It’s also part of the solution.

Ons lichaam registreert voortdurend signalen van veiligheid of dreiging. Ons zenuwstelsel bepaalt hoe we stress ervaren, hoe we reageren in relaties of hoe veilig we ons voelen om nieuwe keuzes te maken.

Wanneer we die ‘lijflaag’ betrekken in coaching, ontstaat er vaak nieuwe informatie. Een coachee kan bijvoorbeeld zeggen dat hij rustig is terwijl zijn adem hoog zit en zijn schouders gespannen zijn.

Of iemand vertelt een verhaal heel rationeel maar wanneer we even stilstaan bij het lichaam blijkt er verdriet, angst of schaamte onder te liggen.

Embodied coaching helpt coaches om die signalen te leren lezen en er zorgvuldig met de klant mee te werken. Ons zenuwstelsel, onze ademhaling, onze houding en onze spierspanning beïnvloeden immers voortdurend hoe we situaties ervaren en hoe we reageren.

Verandering via ervaring

Een tweede belangrijk principe in embodied werk is dat verandering vaak ontstaat via ervaren, niet alleen via inzicht.

Veel mensen weten bijvoorbeeld rationeel dat ze beter hun grenzen zouden aangeven. Maar hun lichaam heeft misschien jarenlang geleerd om spanning te vermijden, conflicten uit de weg te gaan of zich aan te passen.

Embodied interventies kunnen helpen om nieuwe ervaringen in het lichaam mogelijk te maken. Dat kan heel klein zijn:

• even voelen hoe het is om stevig te staan
• de ademhaling vertragen
• opmerken wanneer spanning toeneemt
• experimenteren met een andere houding

Zo leert het lichaam langzaam dat er meer mogelijkheden zijn dan de oude, gekende, automatische reactie.

Embodied coachen en trauma-sensitief werken sluiten hier nauw bij aan.

Beide benaderingen erkennen dat veel van onze reacties diep verbonden zijn met hoe ons zenuwstelsel veiligheid en dreiging ervaart. Door aandacht te hebben voor het lichaam, kunnen we die reacties beter herkennen en begeleiden door ruimte te creëren waarin het integrale systeem van de klant zich weer veiliger kan voelen.

Waarom trauma-sensitiviteit daarbij hoort en wat het voor mij betekent

Voor mij betekent trauma-sensitief coachen niet dat we in het verleden moeten gaan graven. Het betekent dat we ook als coaches aandacht hebben voor veiligheid waarbij we het tempo van het zenuwstelsel respecteren en het lichaam erkennen als een belangrijke bron van informatie.

Dit is een héél andere manier van luisteren en eens je die traumainformed bril op hebt, zet je die niet meer af.

Veel van de patronen die we in coaching zien hebben een diepe fysiologische component. Trauma gaat over hoe het zenuwstelsel die pijnlijke ervaring heeft opgeslagen. Onderzoek uit neurowetenschappen en traumastudies toont hoe ervaringen zich vastzetten en ons gedrag blijven beïnvloeden, vaak lang nadat de gebeurtenis voorbij is. Dat impliceert dat sommige reacties geen weerstand zijn maar beschermingsmechanismen.

Wanneer je dat als coach nog meer leert lezen en herkennen, verandert je manier van werken. Niet door meer te analyseren maar door veiligheid, regulatie en aanwezigheid centraal te zetten. Vertragen om te versnellen.

Presence als coach

Embodied werk gaat niet alleen over wat we met coachees doen. Het gaat ook over hoe wij als coach aanwezig zijn. Onze eigen regulatie, ademhaling en houding beïnvloeden de veiligheid in een gesprek.

Ons zenuwstelsel leest voortdurend signalen van veiligheid. Onze eigen ademhaling, onze snelheid van spreken of onze eigen mate van gronding spelen een stevige rol in de begeleiding en in de relatie tussen jezelf en je klant. Wanneer wij zelf gereguleerd aanwezig zijn, helpt dat het systeem van de ander reguleren. In die zin ben je als coach ook een relationele regulator.

Mijn eigen weg naar embodied en trauma-sensitief coachen

Mijn interesse in dit werk ontstond niet uit één opleiding. Ze groeide langzaam aan en ontstond heel wat jaren terug (ik volgde mijn eerste opleidingen tijdens mijn studentenjaren).

Door het werken met mensen die veel verantwoordelijkheid dragen zoals leidinggevenden, professionals in zorg en onderwijs en ondernemers. En door het specialiseren in leiderschap en veerkracht, kwam ik telkens weer op oude patronen uit. Patronen die op het eerste gezicht lijken op persoonlijkheid of werkstijl en die vaak diep verbonden zijn met oude overlevingsstrategieën.

• De leidinggevende die nooit echt kan ontspannen.
  Altijd alert, altijd vooruit denken, altijd verantwoordelijk. Zelfs wanneer er objectief geen crisis is.
• De zorgprofessional die het moeilijk vindt om grenzen te stellen.
  Altijd nog even helpen, nog een extra taak opnemen, nog een gesprek aangaan tot het lichaam uiteindelijk uitgeput raakt.
• De ondernemer die voortdurend moet presteren.
  Succes voelt nooit helemaal voldoende. Achter de drive zit vaak een stille overtuiging dat het nooit genoeg is.
• De teamleider die extreem verantwoordelijkheidsgevoel draagt.
  Alsof alles op zijn of haar schouders ligt ook wanneer dat objectief niet zo is.
• De professional die conflicten instinctief probeert te sussen.
  Pleasen, harmonie bewaren, vermijden dat spanning escaleert.

Dat zijn vaak de momenten waarop coaching een andere laag raakt omdat het lichaam nog reageert vanuit een oud gevoel van onveiligheid.

Mijn eigen pad

Embodied en trauma-sensitief werken kwam ook dichter bij mij door mijn eigen levenspad. Door te ervaren hoe spanning zich in ook in mijn lichaam stevig vastzette. Door periodes waarin mijn lichaam letterlijk stop zei. En door te ontdekken hoe bevrijdend het was wanneer mijn systeem opnieuw meer ruimte kreeg door te werken vanuit mijn lichaam.

The body truly isn’t just part of the problem, it is also part of the solution: check!

In die lange zoektocht kwam ik als trotse life long learner in aanraking met verschillende stromingen:

• somatic en embodied coaching
• polyvagal theory
• somatic experiencing
• focusing
• fysiek creatieve technieken en gestalt werk
• Internal Family Systems en parts work
• systemisch werk en opstellingen

om er enkele te noemen. En langzaam groeide daaruit steeds meer een integrale manier van werken binnen mijn coachingssessies.

Vanuit die ervaring ontstond Embodied Traumasensitive Coaching (ETC) als een verdiepend leertraject voor coaches die merken dat hun werk om een volgende laag vraagt.

In deze opleiding leer je onder andere:

• trauma en stressreacties herkennen in gedrag en lichaam
• begrijpen hoe het zenuwstelsel reageert op veiligheid en dreiging
• werken met regulatie via adem, beweging en lichaamsbewustzijn
• veiligheid creëren in coachingrelaties
• herkennen wanneer beschermingsmechanismen actief zijn
• werken met hechtingspatronen en relationele dynamieken
• voorkomen van hertraumatisering in coaching

Daarnaast werk je zes dagen lang intensief met praktische oefeningen, tools, technieken en formats die vanuit de embodied en trauma-sensitieve kijk op coaching vertrekken zodat deze vaardigheden ook werkelijk geïntegreerd raken in je praktijk.

Wie weet tot binnenkort ergens op de boerderij voor de volgende opleidingsreeks!